Blog

Słownik zbiera pojęcia, które wracają w kartach katalogowych Xinje i w naszych przewodnikach, i podaje dla każdego z nich rozstrzygnięcie w jednym zdaniu. Hasła uporządkowano w cztery grupy odpowiadające rodzinom produktów: serwonapędy i silniki, falowniki, komunikacja oraz sterowniki i panele operatorskie. Każde hasło kończy odesłanie do opracowania, w którym rzecz jest rozwinięta wraz z tablicami i przykładami. Definicje odpowiadają dokumentacji producenta dla serii dostępnych w naszej ofercie; w razie rozbieżności rozstrzyga instrukcja użytkownika konkretnego modelu.

Serwonapędy i silniki

Klasa bezwładności

Cecha wirnika silnika, oznaczana w rodzinie MS6 literą po członie MS6: S to mała bezwładność, G średnia, H duża. Kryterium doboru jest stosunek bezwładności obciążenia sprowadzonej na wał do bezwładności wirnika. Silnik o małej bezwładności przyspiesza szybciej i nadaje się do ruchów krótkich i częstych, natomiast przy obciążeniu o dużej bezwładności trudniej go ustabilizować. Szczegóły w przewodniku o doborze pary DS5 i MS6.

Przeciążenie chwilowe

Krotność prądu znamionowego, którą urządzenie wytrzymuje przez określony czas. W rodzinie MS6 wykonania dopuszczają przeciążenie od 2,5- do 3,5-krotnego, przy czym krotność odczytuje się z tablicy parametrów konkretnego wykonania, a nie przyjmuje jednakowej dla całej rodziny. Przy zadaniach o dużym momencie rozruchowym to prąd chwilowy, nie znamionowy, decyduje o doborze napędu. Zobacz dobór pary DS5 i MS6.

Rozdzielczość enkodera

Liczba bitów, na których enkoder koduje położenie w obrębie jednego obrotu. Warunek zgodności pary jest tu bezwzględny: odmiany DS5C1, DS5K1, DS5L1 oraz DS5P obsługują rozdzielczość 17 i 23 bity, a DS5C2, DS5K2 i DS5L2 — 19 i 23 bity. Silnik z enkoderem magnetycznym 19-bitowym nie zostanie uruchomiony przez napęd 17/23-bitowy mimo zgodnej mocy i zgodnej klasy napięcia. Tablica przyporządkowania w przewodniku o doborze.

Enkoder absolutny wieloobrotowy

Enkoder pamiętający położenie także po wyłączeniu zasilania, w tym liczbę wykonanych obrotów. Zachowanie tej pamięci wymaga podtrzymania bateryjnego, a więc pojemnika na baterię po stronie napędu albo przewodu z pojemnikiem. Wykonania i akcesoria zebrano w dziale akcesoriów serwo.

Hamulec postojowy

Hamulec o działaniu spoczynkowym, w oznaczeniu silnika MS6 wskazywany członem BZ. Zwalnia się po podaniu napięcia 24 V DC, a zaciska po jego zaniku. Jego przeznaczeniem jest utrzymanie osi w położeniu po wyłączeniu zasilania albo po zatrzymaniu awaryjnym, nie hamowanie ruchu w czasie pracy. Próba obrotu przy hamulcu zaciśniętym daje wał nieruchomy, narastający prąd i alarm napędu. Zobacz pierwsze uruchomienie DS5.

Hamowanie odzyskowe i rezystor hamowania

Przy hamowaniu silnik pracuje jako prądnica i oddaje energię do obwodu pośredniego napędu. Kondensatory tego obwodu przyjmują jej ograniczoną ilość; nadmiar trzeba wytracić na rezystorze hamowania, w przeciwnym razie napęd zgłasza przepięcie obwodu pośredniego. Część modeli ma rezystor wbudowany, część wymaga zewnętrznego o rezystancji i mocy mieszczącej się w oknie podanym w tablicy. Rezystory w dziale akcesoriów serwo, dobór w przewodniku o kompletacji.

Przekładnia elektroniczna

Para liczb, przez którą napęd przelicza impulsy otrzymane z zadajnika na drogę wykonaną przez wał. Pozwala wyrazić ruch w jednostkach mechanizmu — milimetrach, stopniach, obrotach — zamiast w impulsach enkodera. Nastawia się ją przy pierwszym uruchomieniu, po potwierdzeniu obrotu w trybie ręcznym. Zobacz pierwsze uruchomienie DS5.

Zezwolenie na pracę

Warunek, po spełnieniu którego napęd wzbudza silnik i przyjmuje zadania ruchu. W napędach DS5 nastawia go parametr P0-03: na stanowisku warsztatowym wartość 2 wraz z F1-05, a w maszynie z podłączonym sygnałem S-ON wartość 1. Kryterium poprawności jest przejście wyświetlacza ze stanu BB do stanu Run. Zobacz pierwsze uruchomienie DS5.

Grupa złącza

Wykonanie złączy silnika, wskazywane cyfrą występującą po członie B albo BZ w oznaczeniu. Decyduje o tym, który komplet przewodów pasuje do danego silnika; dla części grup przewód hamulca jest odrębny. Komplet dobiera się według sześciu kryteriów rozpatrywanych łącznie, opisanych w przewodniku o kompletacji, a wykonania znajdują się w dziale kompletów kabli serwo.

Falowniki

Falownik, przemiennik częstotliwości, VFD

Trzy nazwy tego samego urządzenia. Reguluje prędkość silnika indukcyjnego przez zmianę częstotliwości i napięcia zasilania. W odróżnieniu od serwonapędu jego zadaniem jest utrzymanie prędkości, nie nadążne odtwarzanie położenia. Wykonania w dziale falowników, dobór w przewodniku o serii VH.

Sterowanie skalarne U/f

Metoda regulacji utrzymująca stały stosunek napięcia do częstotliwości, bez modelu silnika i bez sprzężenia zwrotnego. Najprostsza i wystarczająca dla pomp i wentylatorów; dokładność prędkości rzędu jednego procenta. Porównanie metod w przewodniku o doborze falownika.

Sterowanie wektorowe bez sprzężenia

Metoda, w której falownik odtwarza wewnętrzny model silnika i na jego podstawie rozdziela prąd na składową magnesującą i momentotwórczą, nie korzystając z enkodera. Daje wyraźnie lepszy moment przy niskich prędkościach niż metoda skalarna, przy dokładności prędkości rzędu pół procenta. Zobacz dobór falownika VH.

Sterowanie wektorowe w pętli zamkniętej

Metoda wektorowa korzystająca z enkodera zamontowanego na silniku. Pozwala utrzymać moment przy prędkości bliskiej zeru i uzyskać dokładność prędkości rzędu dwóch dziesiątych procenta. W rodzinie VH realizuje ją wyłącznie seria VH6 po doposażeniu w kartę enkodera; serie VH1 i VH5 nie przyjmują sprzężenia od enkodera silnika.

Obciążenie o momencie stałym

Obciążenie wymagające zbliżonego momentu w całym zakresie prędkości, a przy rozruchu momentu wyraźnie większego od znamionowego — przenośniki, podajniki, mieszadła, sprężarki wyporowe, wytłaczarki. Wymaga zapasu przeciążeniowego rzędu stu pięćdziesięciu procent prądu znamionowego przez sześćdziesiąt sekund. Zobacz dobór falownika VH.

Obciążenie wentylatorowe

Obciążenie, w którym moment rośnie z kwadratem prędkości, a moc z jej trzecią potęgą — pompy odśrodkowe i wentylatory. Przy niskich prędkościach zapotrzebowanie na moment jest znikome, dlatego wystarcza zapas przeciążeniowy rzędu stu dziesięciu do stu dwudziestu procent. Ta sama zależność czyni te napędy najbardziej opłacalnym zastosowaniem falownika. Zobacz dobór falownika VH.

Klasa napięcia

Zakres napięcia zasilania, dla którego przewidziano wykonanie urządzenia. W falownikach VH występują dwie klasy: jednofazowa 200–240 V oraz trójfazowa 320–440 V. Zasilanie jednofazowe dotyczy wyłącznie wejścia falownika — silnik zawsze pozostaje trójfazowy. W serwonapędach i silnikach klasę wskazuje cyfra 2 albo 4 w oznaczeniu i musi być jednakowa po obu stronach.

Prąd wyjściowy

Wartość, do której dobiera się falownik, a nie liczba kilowatów na tabliczce silnika. To samo wykonanie mocowe ma w klasie 230 V prąd wyjściowy istotnie większy niż w klasie 400 V, ponieważ przy niższym napięciu ta sama moc wymaga większego prądu. Ma to następstwa w przekroju przewodu silnikowego i w doborze zabezpieczenia. Tablice prądów w przewodniku o serii VH.

Komunikacja

Modbus RTU

Protokół szeregowy typu master–slave, przenoszony najczęściej po magistrali RS485. Transmisję inicjuje wyłącznie urządzenie nadrzędne, a podrzędne odpowiadają jedynie na skierowane do nich zapytania. W układzie złożonym ze sterownika i panelu operatorskiego rolę nadrzędnego pełni panel. Konfiguracja krok po kroku w przewodniku o Modbus RTU.

Master i slave

Podział ról na magistrali: urządzenie nadrzędne wysyła zapytania, podrzędne odpowiadają. Na jednej magistrali może pracować tylko jedno urządzenie nadrzędne. Jeżeli panel ma odpytywać zarówno sterownik, jak i falownik, to panel jest nadrzędny, a oba pozostałe urządzenia podrzędne, każde z własnym numerem stacji. Zobacz opracowanie o panelu przy obcym sterowniku.

RS485

Magistrala różnicowa, w której sygnał przenoszony jest jako różnica napięć między dwiema żyłami, oznaczanymi A i B. Wymaga skrętki — para A i B musi być skręcona ze sobą. Nazewnictwo zacisków różni się między producentami: oznaczenia A i B, D+ i D−, TxD+ i RxD+ oraz 485+ i 485− odnoszą się do tej samej pary. W urządzeniach Xinje linii A odpowiada D+, a linii B — D−. Zamiana żył jest odwracalna i nieniszcząca, a jej objaw jest tożsamy z objawem braku przewodu. Zobacz przewodnik o Modbus RTU.

Terminacja magistrali

Rezystor o wartości 120 Ω dołączony na końcach magistrali RS485 w celu dopasowania falowego. Jego brak przy dłuższych odcinkach albo wyższych prędkościach objawia się błędami transmisji występującymi nieregularnie, co bywa mylone z usterką urządzenia. Zobacz przewodnik o Modbus RTU.

Numer stacji

Adres, pod którym urządzenie podrzędne odpowiada na zapytania nadrzędnego. Musi być niepowtarzalny w obrębie magistrali, a po stronie panelu i po stronie sterownika musi być nastawiony na tę samą wartość. Zmiana numeru stacji w sterowniku serii XD wymaga zapisania konfiguracji i ponownego uruchomienia zasilania.

Mapa rejestrów

Przyporządkowanie numerów adresów poszczególnym wielkościom w pamięci urządzenia. Przy pracy z urządzeniem obcej marki przez Modbus jest to dokument nieodzowny; obok niego trzeba znać typ danych, kolejność słów, mnożnik oraz prawa dostępu. Zobacz opracowanie o panelu przy obcym sterowniku.

Kolejność słów

Konwencja zapisu wartości trzydziestodwubitowej w dwóch rejestrach szesnastobitowych. Producenci stosują dwie przeciwstawne konwencje, a pomyłka skutkuje wartościami rażąco dużymi albo ujemnymi. Objaw ten należy odróżnić od przesunięcia wszystkich wartości o jedną pozycję, które wynika z numeracji rejestrów rozpoczynanej raz od zera, raz od jedynki.

Przesunięcie 40001

Starsza konwencja zapisu adresów Modbus, w której oznaczenie 40012 odpowiada w rzeczywistości rejestrowi o numerze jedenaście. Spotykana w dokumentacji dawniejszej daty i będąca częstym źródłem pomyłek przy pierwszym uruchomieniu. Zobacz opracowanie o adresowaniu.

Protokół swobodny

Tryb pracy portu, w którym budowę ramki definiuje użytkownik, zamiast korzystać z gotowego sterownika protokołu albo ze standardowego Modbusa. Rozwiązanie ostateczne, stosowane wtedy, gdy urządzenie po drugiej stronie łącza posługuje się protokołem własnym producenta.

EtherCAT i CANopen

Magistrale przemysłowe czasu rzeczywistego, wykorzystywane w układach wieloosiowych i tam, gdzie zadania ruchu przychodzą ze sterownika nadrzędnego. W ofercie występują jako odmiany napędów DS5 oraz jako karty rozszerzeń falowników serii VH6. Napęd w odmianie magistralowej nie dysponuje wejściem impulsowym, więc wyboru metody zadawania ruchu dokonuje się przed zamówieniem.

Sterowniki i panele operatorskie

Panel operatorski HMI

Terminal odczytujący i zapisujący pamięć sterownika oraz prezentujący jej zawartość operatorowi. Panel nie programuje sterownika — funkcja nieprzewidziana w logice maszyny nie zostanie dodana przez wymianę terminala. Nie przenosi też automatycznie nazw zmiennych: ekrany buduje się od podstaw, wskazując każdą zmienną osobno. Wykonania w dziale paneli HMI.

Sterownik protokołu

Gotowa obsługa urządzenia konkretnej marki i rodziny, wybierana z biblioteki podczas zakładania projektu w oprogramowaniu panelu. Jej dostępność, a nie marka urządzenia, rozstrzyga o tym, czy adresy trzeba będzie przeliczać ręcznie. Przy sterowniku Xinje serii XD lub XL wybór natywnego sterownika protokołu pozwala adresować rejestry D, M, X i Y bez przeliczania. Zobacz opracowanie o współpracy z obcym sterownikiem.

Karta rozszerzeń BD

Niewielka karta osadzana wewnątrz sterownika serii XD, dokładająca port komunikacyjny w wybranym standardzie — RS485, RS232 albo światłowodowym. Stosuje się ją wtedy, gdy port fabryczny jest już zajęty przez inne urządzenie. Wykonania w dziale sterowników PLC.

Wyjście tranzystorowe

Wyjście dwustanowe zdolne do przełączania z częstotliwością wystarczającą do zadawania ruchu impulsami. Sterownik z wyjściami przekaźnikowymi nie zada ruchu napędowi w trybie impulsowym; do tego zastosowania dobiera się wykonanie z wyjściami tranzystorowymi. Zobacz pierwsze uruchomienie DS5.

Wejścia i wyjścia PNP oraz NPN

Dwie konwencje polaryzacji obwodów dwustanowych. W konwencji PNP urządzenie podaje na zacisk potencjał dodatni, w konwencji NPN zwiera zacisk do potencjału wspólnego. Zgodność konwencji po obu stronach jest warunkiem działania sygnału. Wejścia i wyjścia napędu DS5 są odseparowane optycznie i wymagają zasilania z zewnątrz — napęd nie podaje na nie napięcia z własnego obwodu mocy. Zobacz pierwsze uruchomienie DS5.

Słownik obejmuje pojęcia występujące w dokumentacji serii dostępnych w naszej ofercie: sterowników XD i XL, paneli TS, serwonapędów DS5 z silnikami MS6 oraz falowników VH1, VH5 i VH6. Definicje odpowiadają tablicom i instrukcjom producenta; w razie rozbieżności rozstrzyga instrukcja użytkownika konkretnego modelu. Stan na 19 sierpnia 2026 r.